John Lee Gain

In de uitzending van 30 mei op radio 1 mei kwam Liesbeth Hop aan het woord. Woordvoerster van de nationale academie media en maatschappij. Scholen blijken radeloos te zijn over de mobieltjes in de klas. Dit naar aanleiding van een onderzoek wat de Nationale Academie voor Media en Maatschappij onder 120 basis- en middelbare scholen uitvoerde.

Hierin schetst Liesbeth Hop verschillende problemen en angstbeelden die er kleven aan het gebruik van smartphones in de klas. Als docent aan een havo/vwo constateer ik echter geen enkel probleem bij de smartphone maar juist bij de innovatie van het onderwijs. Duidelijk is dat er een verandering gaande is in het onderwijs en de maatschappij als geheel. Technologie heeft alle eeuwen een enorme invloed gehad op de cultuur en dat is nu niet anders. De smartphone als hoogwaardige technologie in ieders broekzak. Het kan zo mooi zijn; connectiviteit; alle kennis onder direct handbereik en een ondersteuning bij talloze doelen (there’s an app for that!). Op individueel niveau wordt er dan ook buitengewoon veel gebruik gemaakt van deze broekzaktechnologie, maar de aansluiting bij het bestaande onderwijssysteem lijkt in de praktijk van vandaag te ontbreken.

Genoemde redenen zijn de afleiding door facebook en twitter, concentratieproblemen en de verschrikkelijke angst van de docent om op You Tube te belanden terwijl hij of zij iemand de klas uitstuurt. Het gebruik van mobieltjes in de klas wordt misbruik genoemd door de nationale academie voor media en maatschappij. Het verstoort de lessen en de kwaliteit van het onderwijs. En de kwaliteit van het onderwijs is een hot issue de laatste tijd. Dat hebben ze bij de academie voor media en maatschappij ook goed begrepen.

Laten we het omdraaien: de verslechterde kwaliteit van het onderwijs wordt onder andere aangetoond door het onvermogen en wantrouwen jegens deze nieuwe technologie in de klas. Flexibiliteit, vertrouwen op kennis en kunde als docent, educatie breder zien dan de gestelde competenties is ver te zoeken. Het onderwijs als geheel lijkt in een kramp te zitten waarbij het terugvalt in een strategie van overleven in plaats van een ruimte te vormen voor ontwikkeling en onderzoek. Rapporten zoals die van Liesbeth Hop en haar organisatie ‘De Nationale Academie voor Media en Maatschappij’ lijken vooralsnog weinig hoop te bieden op verandering. Met uitspraken als ‘Smartphones blijken zelfs te worden ingezet als wapens tegen leeftijdsgenoten en onderwijzend personeel.’ zullen scholen nog minder snel geneigd zijn om de potentie van deze broekzaktechnologie in te zetten.

In mijn lessen wordt twitter gebruikt. Via een aparte twitteraccount communiceer ik op een laagdrempelige manier met m’n leerlingen. Er is één afspraak: “alles wat op twitter gezegd of gebeurd blijft in de context van twitter”. Het geeft hen de vrijheid om te spijbelen én te twitteren mochten ze dat willen en mij de vrijheid om mijn lessen aan te vullen met hyperlinks en andere lesinhoudelijke informatie, vragen te stellen of opdrachten te verduidelijken. Daarnaast maak ik nog gebruik van andere vormen van technologie zoals Tumblr en hebben de leerlingen ook gezamenlijk een eigen blog waarop diverse dingen gedeeld kunnen worden.

In het onderwijs mag vasthouden aan structuur niet ten koste gaan van leerlingen bereiken en activeren. De angst voor technologie in het onderwijs die door het verschenen rapport lijkt te worden gevoed is zeer onterecht. Opportunistische ‘mediacoaches’ creëren een nieuwe markt. Elke docent met een iPhone of een profiel op twitter of hyves is expert genoeg om met simpele toepassingen het technologische kapitaal in zijn klas te activeren. En in elk docententeam zitten deze mensen. Ik pleit ervoor dat scholen zelf de individuele technologie gaan omarmen en implementeren. Het kapitaal wat alle smartphones in een klas samen vormen is in tijden van bezuiniging een uitgelezen kans. Alle geschetste problemen ten spijt, een smartphone blijft een onovertroffen apparaat met onuitputtelijke mogelijkheden en daarom bij uitstek geschikt voor educatie.