John Lee Gain

Ben gisteren nog niet in gegaan op dat niet publiceren. Want het was de bedoeling dus dat ik dit niet publiceren zou, omdat alles altijd maar gepubliceerd moet worden. Maar niet vanuit anti-publiceren of rebellie tegen die alles-publicerende conventie, maar puur omdat je het nog even voor jezelf wilt houden.

Misschien wil ik dat wel en eigenlijk denk ik ook dat geen hond (of weinig honden tenminste) dit lezen. Mocht je dit lezen.. nu. (as we speak…) Zou jij -grote onbekende jij- even het woord “macaroni” willen achterlaten in de comments? Dan zie ik hoeveel grote onbekenden jijen het wel lezen en kan ik wellicht alsnog besluiten om het te onpubliceren.
(De eigenlijke reden van publicatie is dat ik daarvoor deze blog ooit ben begonnen, kijk maar naar de titel (mits je op de blog zit waar dit bericht origineel is gepost). Die titel heb ik nooit serieus genomen puur door het feit dat ik zelf serieus genomen wilde worden en dus zelden gewoon schreef wat ik dacht, maar die tijd is voorbij lief dagboek.)

Brengt me bij een ideetje wat vandaag opkwam. Over reflectie en cognitieve formalisatie. (even tussen door, ik ga hier ook maar oefenen om al die gedachtesprongen binnen complexe idee structuren en frames simpel te noteren en uiteen te zetten).
Reflectie en cognitieve formalisatie: mensen in educatie en vooral kunsteducatie zijn waarschijnlijk wel bekend met de theorieën van Parsons. De brillen van Parsons, die kennen ze wel. Heel kort voor de grote onbekende jij die het niet kent en wel al “macaroni” heeft ingevuld: Parsons gaat er in zijn theorie vanuit dat iemand in verschillende stadia leert kijken naar kunst. Vanaf een elementair niveau naar een meer cognitieve en formele manier van kijken, ‘gecontextualiseerd’ zeg maar. Die stadia kun je hier even doornemen.

Ik kreeg ineens een enorme weerstand tegen het idee dat we kunst en de wereld om ons heen “beter” kunnen waarnemen wanneer we kijken en beleven vanuit dat 5e stadium. Dat is namelijk “een eigen mening”. Want dat is wat we willen! Een eigen mening hebben. Over alles. En die het liefst publiceren. Zo veel en vaak mogelijk. En die ook onderbouwen. Met veel en met vaak.

Er bestaat zoiets als transsubstantiatie. In principe enkel gebruikt in het Rooms Katholicisme Het beschrijft een staat waarin mensen helemaal in iets mee gaan, iets helemaal geloven. Zoals de katholiek die de Heilige Hostie en de wijn als het lichaam van Christus ervaart. Niet als een symbool of metafoor voor Christus’ lichaam maar daadwerkelijk en zonder concessie; dit is het Lichaam van Christus, zoon van God eet hiervan opdat gij mij niet zult vergeten.
En dat is iets moois vind ik zelf. En meestal in tegenstrijd met het (huidige) verlichtingsdenken. Vergelijk het met theater. Iemand staat op en roept: “Dat is Hamlet niet, dat is Pierre Bokma die doet alsof hij Hamlet is, en ik kan het bewijzen!” Natuurlijk heeft zo iemand gelijk, maar de afspraak is dat we daarover onze mond houden. Dat we onszelf mee laten voeren in de illusie, en daardoor wordt de illusie de echte werkelijkheid. Ons rationele denken lijkt als mission statement te hebben om alle transsubstantiatie uit onze cultuur te verdrijven, onderuit te halen. Als het niet ‘wetenschappelijk’ onderbouwd is, als het niet kloppend is in onze rationele breinen heeft het weinig autoriteit of waarde. Ik vind dat een grove tekortkoming aan de werkelijkheid. De kunst staat momenteel ook onder druk van dit gebrek aan transsubstantiatie. En tevens de laatste vluchthaven voor dit aspect van het leven.

Terug naar de brillen van Parsons, waarom, meneer Parsons, dienen we cognitief naar kunst te kijken en er daardoor een mening over vormen? Zou het kunstonderwijs zichzelf ook als doel kunnen stellen om juist die mysterieuze aspecten terug te brengen in het beschouwen? Dienen we ons te richten op die meta cognitieve aspecten? Het kunstwerk kunnen plaatsen in een tijd, in een context, in kleur, vorm, inhoud en metacontext te categoriseren ten einde een schoonheidservaring te kunnen ondergaan?
Al deze vragen zijn niet retorisch. Laat dat wel duidelijk zijn. Ik geniet namelijk meer van een van Gogh wanneer ik weet dat hij rond die periode een ruzie met Gauguin heeft gehad. Maar waar ik denk dat het kunstonderwijs een kracht heeft liggen is in de transsubstantiatie.